Koninklijk bezoek aan een spetterend evenement

Archief:
GIL 39/40
zomer 2018

Red Ribbon Concert

Een uitgelezen moment om stil te staan bij het feit dat de strijd tegen aids nog lang niet is gestreden, is de Aids Memorial Week. Traditiegetrouw vindt deze herdenking van alle wereldwijde slachtoffers van aids plaats in mei. Dit jaar viel tijdens deze Aids Memorial Week één evenement in het bijzonder op: het Red Ribbon Concert op 16 mei in AFAS Live te Amsterdam. Het concert vormt onderdeel van een aantal evenementen dat de opmaat vormt naar de International AIDS Conference 2018. Het muzikale evenement is een initiatief van diverse Nederlandse organisaties en instellingen, zoals het Ministerie van Buitenlandse Zaken,het Ministerie van VWS, het Aidsfonds, de Hiv Vereniging, AFEW, GNP+, Amsterdam Youth Force, KNCV, GGD Amsterdam, I Amsterdam, RAI, en ICSS. De aanwezigheid van Koning Willem-Alexander, Koningin Máxima en Prinses Mabel van Oranje – die zich reeds jarenlang inzet voor de strijd tegen aids – gaf deze avond een koninklijk tintje. Eveneens aanwezig waren minister Sigrid Kaag van Buitenlandse Handel & Ontwikkelingssamenwerking en minister Bruins van VWS. Het gezelschap werd ontvangen door Peter Reiss, hoogleraar Inwendige Geneeskunde AMC, directeur HIV Monitoring en vicevoorzitter van International AIDS Conference 2018 en Bertus Tempert, voorzitter Hiv Vereniging.


Koninklijk bezoek

Aidsepidemie nog niet onder controle
De bestrijding van aids staat wereldwijd flink onder druk. Zo slinken de budgetten voor preventie en voorlichting, neemt het aantal infecties in bepaalde regio’s schrikbarend toe en is medicatie nog steeds niet voor elke patiënt beschikbaar. De komst van de 22ste International AIDS Conference (AIDS 2018) naar Amsterdam in juli van dit jaar vormt dan ook een goede aanleiding om extra aandacht te vragen voor deze problematiek. Het Red Ribbon Concert was als het ware het startschot in de aanloop naar de conferentie. Gasten en genodigden vormden een kleurrijk gezelschap, zowel letterlijk als figuurlijk. Hoewel de entourage een en al feestelijkheid uitstraalde, was de boodschap die presentatrice Angela Groothuizen de ruim 1.300 aanwezigen voorhield een stuk minder rooskleurig. Hiv en aids lijken dan misschien wel onder controle, voor heel veel mensen ligt de werkelijkheid echter anders. De cijfers liegen er niet om: zo is 1 op de 4 mensen in Swaziland hiv-geïnfecteerd en vormt Oekraïne binnen Europa het land met de snelst groeiende aidsepidemie. In de afgelopen vijf jaar is het aantal hiv-diagnoses daar bijna verdubbeld: 240.000 mensen leven met hiv waarvan de helft vrouw is. Discriminatie van mensen met hiv speelt in deze regio een belangrijke rol en weerhoudt mensen ervan hulp en/of zorg te zoeken, áls deze al voorhanden is. De harde werkelijkheid werd duidelijk geïllustreerd door de mobiele pop-up Aids Expo die door het Koningspaar voorafgaand aan hun entree werd bezocht. Dit mobiele mini-museum vertelt het verhaal van allerlei mensen – in Nederland en daarbuiten – die leven met hiv. Zo worden er video’s getoond van Vusi uit Swaziland, Jacky uit Oeganda en Sasha uit Rusland die de dilemma’s en problemen laten zien waar mensen met hiv mee worden geconfronteerd. Een tekort aan – of zelfs het geheel ontbreken van – medicatie, maar ook discriminatie en geweld tegen mensen met hiv zijn in sommige regio’s eerder norm dan uitzondering. Tevens wordt erop ingegaan hoe de aids-bestrijding er voor staat, en of aids definitief de wereld uit kan worden geholpen. Doel van de expositie is de bezoeker zowel aan het denken te zetten als een spiegel voor te houden. Deze reizende expositie is in de aanloop naar AIDS 2018 op verschillende plaatsen in Nederland te zien (zie www. https://aidsfonds.nl/evenementen/pop-up-aids-expo voor exacte data en locaties).

Streven naar genezing
Terwijl het Koningspaar zich liet bijpraten op het gebied van aidsbestrijding en kennismaakte met een tweetal jonge mensen met hiv die hun verhaal vertelden, namen gasten en genodigden hun plaatsen in. Onder hen bevonden zich Etiënne en Onno Schamhart, initiatiefnemers van het PLONS Fonds. Dit fonds – nauw verbonden aan het Aidsfonds – stelt zich ten doel oplossingen te vinden die het einde van aids dichterbij brengen. Zij verheugden zich op een onderhoudende, muzikale avond maar hoopten daarbij eveneens op meer bewustwording rondom hiv en aids en de noodzaak tot actie, ‘want dat is heel hard nodig’, aldus Onno. ‘Alle aanwezigen vanavond, zoals behandelaren, beleidsmakers en belangenbehartigers weten dat natuurlijk wel, maar daarbuiten is zoveel onwetendheid en onbegrip. Nog steeds, helaas. Mensen denken dat hiv en aids onder controle zijn. “Er is toch medicatie?” zeggen ze dan. En ja, met hiv-remmers kan het virus onderdrukt worden, waardoor het niet-detecteerbaar is. Het is echter niet weg.’ Etienne vulde aan: ‘Het virus verschuilt zich, o.a. in de hersenen. Het lijkt dan ook logisch om daar onderzoek naar te doen en te kijken hoe het virus zich gedraagt en hoe het aangepakt kan worden.’ Onno: ‘Wat wij willen? Genezing. Als we dat kunnen bereiken, is het einde van hiv en aids pas echt in zicht.’ De eerste stappen zijn reeds gezet: in samenwerking met het UMC Utrecht is in 2016 een vierjarig onderzoeksproject gestart naar het brein als schuilplaats voor het hiv-virus. Onderzoekers van het UMC Utrecht onder leiding van dr. Monique Nijhuis bestuderen virussen uit het hersenvocht van mensen met hiv. Naar verwachting leidt dit onderzoek tot meer kennis over het effect van hiv op de hersenen en kunnen de uitkomsten richting geven aan toekomstig onderzoek naar genezing van hiv.

Muziek, dans en persoonlijke verhalen
De avond ging in up tempo van start met een vertolking van Rossini’s William Tell Overture door de 40 jonge muzikanten van het Ricciotti Ensemble. Tevens werd de bijzondere rol die de stad Amsterdam heeft gespeeld in de beginjaren van de International AIDS Conference belicht. Zo werd onder meer gememoreerd dat de hoofdstad in 1992 op het laatste moment kon inspringen om het congres toch door te laten gaan. Oorspronkelijk had de conferentie in Boston moeten plaatsvinden maar doordat de V.S. mensen met hiv de toegang tot het land had ontzegd, leek de bijeenkomst gedoemd te mislukken. Bij het vertonen van een filmpje waarin wijlen burgemeester Van der Laan – wiens broer in de beginjaren van de aidsepidemie overleed aan de gevolgen van de ziekte – een hartstochtelijk pleidooi hield voor Amsterdam als gastheer van AIDS 2018 kon men in de zaal een speld horen vallen. Angela Groothuizen memoreerde het taboe rondom hiv en aids en refereerde hiermee aan de gedenkwaardige uitzending van ‘De schreeuw van de Leeuw’ van Paul de Leeuw uit 1992 waarin René Klijn openhartig over zijn ziekte vertelde. Niet eerder werd er op de Nederlandse televisie zo openlijk over de ziekte gesproken en werd het grote publiek bewust gemaakt van de impact van aids. Winnaar van de 8ste editie van de Voice of Holland Jim van der Zee bracht samen met violist Niek Baar en cellist Han Bin Yoon in aansluiting hierop het nummer “Mister Blue” ten gehore, terwijl de levensgrote portretfoto van René Klijn via de videoschermen aan weerszijden van de zaal indringend op het publiek keek. Singer-songwriter Maaike Ouboter bracht het gevoelige nummer “Voor jou” ten gehore. Tevens voerden Marijn Rademaker en Timothy van Poucke van het Nationaal Ballet een zinderende pas de deux op en was er muziek uit andere windstreken waaronder Chili, de Antillen en Afrika. Zowel Izaline Calister (Curaçao) als Hope Masike (Zimbabwe) benadrukten het belang van preventie en voorlichting in hun land en deelden hun zorgen over de kwetsbaarheid van vooral jonge vrouwen. Bijzonder was ook het optreden van de 15-jarige Chaniel. Geboren in Suriname, hiv-positief, en op zijn 6de vanuit een weeshuis naar Nederland gekomen om op te groeien in een warm adoptiegezin. Zijn grootste droom? Pianospelen voor een groot publiek. En dat deed-ie. Vol vuur speelde hij met een zelf gecomponeerde boogiewoogie compositie de sterren van de hemel en zette daarmee menige voet in beweging. Hij kreeg op deze avond misschien wel het hardste en langste applaus van allemaal.

Bewustwording blijft belangrijk
“Lady of Soul” Berget Lewis sloot de avond samen met het Nederlands gospelkoor op een spetterende manier af. Een – inmiddels gepensioneerde – vrijwilligster van het befaamde AmsterdamDiner verzuchtte na afloop op de “afterparty” dat ze een ‘topavond’ had gehad. ‘Zoveel geweldige optredens, fantastisch.’ Haar zus die haar deze avond gezelschap hield, viel bij: ‘Wat een enerverende show!’ Ze memoreerde dat een collega van haar echtgenoot jaren terug aan aids was overleden, en wat een schok dat destijds teweeg had gebracht. ‘Daarom vind ik het zo goed dat er op deze manier aandacht aan aids-bestrijding wordt geschonken.’ Dat laatste was René Simmons, jarenlang buddy bij de Schorerstichting en op deze avond vergezeld van zijn zus die als vrijwilliger bij het Aidsfonds betrokken is, met de dames eens. Hij had ook een ‘leuke avond’ maar was enigszins teleurgesteld door de muziekkeuze: ‘Te veel klassiek naar mijn smaak’. Het belangrijkste voor hem was echter het uitdragen van de boodschap: ‘Aids ís nog niet voorbij. Het grote publiek weet dat helemaal niet: bij hen speelt onwetendheid nog zo’n grote rol. De voorlichting over hiv en aids op dit gebied moet anders, beter. Ik hoop dan ook van harte dat er meer publiciteit komt, dat dit concert bijvoorbeeld wordt uitgezonden en dat mensen zich bewust worden van de gevaren van hiv en aids.’